Süleymancılar kimdir? Süleyman Hilmi Tunahan’dan Alihan Kuriş’e uzanan tarih

Türkiye’de kamuoyunun “Süleymancılar” adıyla tanıdığı dini yapılanma, son günlerde Alihan Kuriş’in de aralarında bulunduğu 49 kişi hakkında yürütülen soruşturmayla yeniden gündemde.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında 17 ilde operasyon düzenlenirken 123 adreste arama ve el koyma işlemleri gerçekleştirildi. Soruşturmanın odağında ise suç örgütü kurma ve yönetme, örgüte üye olma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama, kamu kurum ve kuruluşları zararına dolandırıcılık ve Vergi Usul Kanunu’na muhalefet iddiaları bulunuyor.

SÜLEYMAN HİLMİ TUNAHAN KİMDİR?

Süleymancılar olarak bilinen yapının tarihi, Süleyman Hilmi Tunahan’a uzanıyor.

1888 yılında günümüzde Bulgaristan sınırları içerisinde bulunan Razgrad bölgesinin Ferhatlar köyünde dünyaya gelen Tunahan, Osmanlı medrese geleneği içerisinde yetişti. İstanbul’da eğitim gördü ve dinî ilimler alanında çalışmalar yaptı.

Tunahan, 1922 yılında müderris oldu. Ancak Cumhuriyet’in ilanından sonra eğitim sisteminde gerçekleştirilen değişikliklerle birlikte medreseler kapatıldı. 3 Mart 1924 tarihinde kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu sonrasında Tunahan müderrislik görevinden ayrıldı.

TDV İslâm Ansiklopedisi, Süleyman Hilmi Tunahan’ı son dönem din âlimi ve Nakşibendî-Müceddidî şeyhi olarak tanımlıyor. Tunahan’ın özellikle 1930’lu ve 1940’lı yıllarda İstanbul’daki camilerde verdiği vaazlar ve oluşturduğu ders halkalarıyla çevresini genişlettiği belirtiliyor.

DİN EĞİTİMİ FAALİYETLERİYLE BAŞLAYAN HAREKET

Süleyman Hilmi Tunahan’ın oluşturduğu ders halkaları, zaman içerisinde farklı şehirlere yayıldı.

1950 sonrasında Türkiye’de siyasi ve toplumsal ortamın değişmesiyle birlikte Tunahan’ın din eğitimi faaliyetleri de genişledi. 1951 yılında ilk yatılı Kur’an kursunun açılmasıyla öğrenci yetiştirme faaliyetleri daha sistemli bir yapıya kavuştu.

Tunahan’ın öğrencileri daha sonraki yıllarda farklı bölgelerde Kur’an kursları açtı. Böylece başlangıçta İstanbul çevresindeki ders halkaları şeklinde ortaya çıkan yapı, Türkiye’nin farklı şehirlerinde faaliyet gösteren daha geniş bir eğitim ağına dönüştü.

TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre cemaat mensupları 1970’li yıllardan itibaren öğrenci yurtları üzerinden orta, lise ve yükseköğretim öğrencilerine yönelik faaliyetlerini de genişletti.

NEDEN “SÜLEYMANCILAR” DENİLİYOR?

Yapının adlandırılması konusunda da uzun yıllardır farklı görüşler bulunuyor.

Türkiye’de kamuoyu ve akademik çalışmalarda hareket genel olarak “Süleymancılar” veya “Süleymancılık” şeklinde tanımlanıyor. TDV İslâm Ansiklopedisi ise konuyu Süleyman Hilmi Tunahan maddesi üzerinden ele alıyor.

Bununla birlikte yapı mensupları bu tanımlamayı her zaman benimsemiyor. Özellikle Avrupa’daki kurumsal yapılarda farklı isimlendirmeler ve kurumsal tanımlar kullanılıyor.

Süleyman Hilmi Tunahan’ın Nakşibendiyye geleneğinin Müceddidiyye koluyla bağlantısı ise yapının dinî kökenleri açısından öne çıkan unsurlardan biri olarak değerlendiriliyor.

TUNAHAN’DAN SONRA LİDERLİK NASIL DEĞİŞTİ?

Süleyman Hilmi Tunahan’ın 1959 yılında vefatından sonra hareketin önde gelen isimlerinden biri Kemal Kaçar oldu.

Kaçar döneminde yapılanma yalnızca din eğitimi alanında değil, Türkiye’nin sosyal ve siyasi hayatında da daha görünür hale geldi. Kaçar’ın Adalet Partisi’nden milletvekilliği yapması, hareket ile merkez sağ siyaset arasındaki ilişkinin dikkat çeken örneklerinden biri oldu.

Kaçar’ın 2000 yılında ölümünün ardından liderlik Arif Ahmet Denizolgun’a geçti. Denizolgun da aktif siyasetin içerisinde yer aldı. 1995 yılında Refah Partisi’nden milletvekili seçilen Denizolgun, daha sonra ANAP’a geçti ve Ulaştırma Bakanlığı görevinde bulundu.

Denizolgun’un 2016 yılında hayatını kaybetmesinin ardından ise liderlik Alihan Kuriş’e geçti.

Bu süreçte yapı içerisindeki liderlik sıralaması genel olarak Süleyman Hilmi Tunahan, Kemal Kaçar, Arif Ahmet Denizolgun ve Alihan Kuriş şeklinde sıralandı.

SÜLEYMANCILARIN BÜYÜMESİNDE YURTLARIN ROLÜ

Yapının Türkiye genelinde yayılmasında Kur’an kurslarının yanı sıra öğrenci yurtları önemli bir yer tuttu.

Özellikle farklı şehirlerden büyük kentlere eğitim amacıyla gelen öğrenciler için oluşturulan yurtlar, yalnızca barınma imkânı sunan kurumlar olarak kalmadı. Bu yapılar aynı zamanda öğrencilerin uzun süreli sosyal çevreler oluşturduğu ve cemaatle bağ kurduğu alanlar haline geldi.

TDV İslâm Ansiklopedisi de 1970’li yıllardan itibaren öğrenci yurtlarının yapılanmanın faaliyetlerinde önemli bir yer tuttuğunu belirtiyor.

Yurtların geçmişte yaşanan bazı facialarla gündeme gelmesi ise yapı hakkındaki tartışmaları daha da büyüttü. 2008 yılında Konya Taşkent’te bir öğrenci yurdunda meydana gelen patlamada 18 kişi hayatını kaybetti. 2016 yılında Adana Aladağ’da bir kız öğrenci yurdunda çıkan yangında ise 11’i öğrenci 12 kişi yaşamını yitirdi.

Söz konusu bu acı olaylar, Türkiye’de öğrenci yurtlarının denetimi ve özel eğitim kurumlarının işleyişi konusunda geniş tartışmalara neden oldu.

SÜLEYMANCILAR SADECE TÜRKİYE’DE Mİ FAALİYET GÖSTERİYOR?

Süleymancı yapılanmanın faaliyetleri Türkiye ile sınırlı kalmadı.

Özellikle Avrupa’da yaşayan Türk vatandaşları arasında zaman içerisinde geniş bir kurumsal ağ oluşturuldu. Bu yapılanmanın en dikkat çekici örneklerinden biri Almanya’daki İslam Kültür Merkezleri Birliği, yani VIKZ oldu.

Köln merkezli VIKZ, Almanya’da cami ve eğitim dernekleri üzerinden faaliyet gösteren önemli yapılardan biri olarak dikkat çekmektedir.

SÜLEYMANCILARIN SİYASETLE İLİŞKİSİ

Yapının siyasi geçmişine bakıldığında belirli bir partiye sürekli ve değişmez biçimde bağlı kalmadığı görülüyor.

Süleyman Hilmi Tunahan döneminde Demokrat Parti’ye yakınlık öne çıkarken Kemal Kaçar döneminde Adalet Partisi ile ilişkiler güçlendi.

1980’li yıllarda merkez sağ siyasetin önemli aktörlerinden ANAP ile ilişkiler devam etti. Arif Ahmet Denizolgun’un siyasi kariyeri de bu değişken ilişkinin dikkat çekici örneklerinden biri oldu.

SÜLEYMANCILAR VE CHP

2000’li yıllardan itibaren ise Süleymancıların AK Parti ile ilişkilerinde daha mesafeli bir tablo ortaya çıktığı yönünde değerlendirmeler yapıldı. İlerleyen yıllarda farklı siyasi partilere yönelik destek iddiaları da kamuoyuna yansıdı.

Bu arada Süleymancılar hakkındaki iddialar arasında Cumhuriyet Halk Partisi’ne (CHP) destek oldukları da yer alıyor.

ALİHAN KURİŞ DÖNEMİ

Alihan Kuriş’in 2016 yılında liderliğe gelmesiyle birlikte yapılanmada yeni bir dönem başladı.

Kuriş’in liderliği, bir yandan yapının mevcut kurumsal yapısının devamı açısından değerlendirilirken diğer yandan cemaat içerisinden gelen eleştirilerle de gündeme geldi.

Süleyman Hilmi Tunahan ailesinden bazı isimlerin Kuriş yönetimine yönelik eleştirileri kamuoyuna yansıdı. Bu tartışmalar, yapılanmanın kendi içerisinde de liderlik ve yönetim konusunda görüş ayrılıklarının bulunduğunu gösterdi.

ALİHAN KURİŞ VE 49 KİŞİ HAKKINDAKİ SORUŞTURMA

Süleymancılar son olarak Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen kapsamlı soruşturmayla gündeme geldi.

13 Ağustos 2026’da gerçekleştirilen operasyon kapsamında Alihan Kuriş’in de aralarında bulunduğu 49 şüpheli hakkında gözaltı kararı verildi. Operasyon 17 ilde gerçekleştirilirken 123 adreste arama ve el koyma işlemleri yapıldı. Güncel haberlerde operasyon sırasında Kuriş’in de aralarında bulunduğu çok sayıda şüphelinin gözaltına alındığı bildirildi.

Başsavcılık açıklamasına göre soruşturma; suç örgütü kurma ve yönetme, örgüte üye olma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama, kamu kurum ve kuruluşları zararına dolandırıcılık ile Vergi Usul Kanunu’na muhalefet iddialarını kapsıyor. Soruşturmanın merkezinde yapılanmanın ekonomik ilişkileri ve şirket bağlantılarının da bulunduğu aktarılıyor.

SÜLEYMANCILAR HAKKINDA SORUŞTURMA NE ANLAMA GELİYOR?

Son operasyon, Türkiye’nin uzun geçmişe sahip dini yapılanmalarından biri olan Süleymancıları yeniden kamuoyu gündeminin merkezine taşıdı.

Soruşturmanın yalnızca belirli kişi ve şirketlerle sınırlı kalıp kalmayacağı veya yapılanmanın daha geniş ekonomik ve kurumsal yapısına ilişkin yeni incelemelerin yapılıp yapılmayacağı, önümüzdeki süreçte ortaya çıkacak gelişmelerle netleşecek.

Bugün itibarıyla kesin olan ise Süleyman Hilmi Tunahan’ın 20. yüzyılın ortalarında başlattığı din eğitimi faaliyetlerinin yıllar içerisinde Türkiye ve Avrupa’ya yayılan geniş bir sosyal ve kurumsal yapıya dönüşmüş olmasıdır.

Alihan Kuriş döneminde gerçekleşen son operasyon ise bu uzun tarih içerisinde yeni ve önemli bir dönemeç olarak değerlendiriliyor.

SÜLEYMANCILAR ANKARA’DA TOPLANDI

Öte yandan Süleymancıların lideri Alihan Kuriş’in gözaltına alınmasının ardından çok sayıda taraftarı Ankara’ya akın etti. 15 Ağustos günü Millet Bahçesi’nde toplanan bazı taraftarlar burada Alihan Kuriş’e destek için dua etti.

Kaynak: Gercektarih.com.tr