“Geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurabilir”

Dünyanın en zengin isimlerinin desteklediği uzay veri merkezi projeleri yeni bir tartışma başlattı. Bilim insanları, bu planların çevre üzerinde ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirterek kapsamlı inceleme yapılmasını istedi.

Elon Musk’ın SpaceX’i ile Jeff Bezos’un Blue Origin’i, veri merkezlerini Dünya yörüngesine taşımayı değerlendiren şirketler arasında yer alıyor. Şirketler, uzaydaki veri merkezlerinin Güneş’ten neredeyse sınırsız enerji alabileceğini ve işletme maliyetlerini düşürebileceğini savunuyor.

Ancak çevre alanında çalışan uzmanlar bu görüşe katılmıyor.

Bilim insanlarından FCC’ye inceleme çağrısı

Earthjustice tarafından temsil edilen bilim insanları koalisyonu, ABD Federal İletişim Komisyonu’na (FCC) başvurarak uzay veri merkezlerinin çevresel etkilerinin ayrıntılı şekilde incelenmesini talep etti.

Uzmanlara göre milyonlarca uydunun yörüngeye gönderilmesi atmosferi değiştirebilir, yaban hayatını olumsuz etkileyebilir ve gece gökyüzünü kalıcı olarak değiştirebilir.

Public Employees for Environmental Responsibility Direktörü Tim Whitehouse, çevresel değerlendirme yapılmadan milyonlarca veri merkezi uydusuna izin verilmesini büyük bir hata olarak nitelendirdi. Whitehouse, kirlilik, uzay enkazı ve yaban hayatı üzerindeki olası etkilerin lisans verilmeden önce dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Yapay zeka ihtiyacı uzay projelerini hızlandırdı

Son yıllarda uzay veri merkezlerine yönelik ilginin artmasının en önemli nedeni yapay zeka oldu. Artan işlem gücü ve veri depolama ihtiyacı, şirketleri yeni çözümler aramaya yöneltti.

Jeff Bezos geçen yıl yaptığı açıklamada, önümüzdeki 10 ila 20 yıl içinde uzayda veri merkezlerinin kurulacağını öngördü. Elon Musk ise SpaceX’in bu alanda çalışma yürüteceğini doğruladı.

Projeyi destekleyenler, veri merkezlerini uzaya taşımanın iki önemli sorunu çözebileceğini düşünüyor. Buna göre uzaydaki tesisler Güneş enerjisinden sürekli yararlanabilecek. Ayrıca Dünya üzerindeki veri merkezlerinin çevrede yaşayan insanlar üzerinde oluşturduğu etkiler de ortadan kalkabilecek.

Milyonlarca yeni uydu planlanıyor

Son aylarda birçok şirket, alçak Dünya yörüngesine milyonlarca uydu yerleştirmek için FCC’ye lisans başvurusunda bulundu.

Çevre bilimcileri ise bu süreçte acele edilmemesi gerektiğini savunuyor. Bilim insanlarına göre mevcut uydu faaliyetleri bile önemli çevresel sorunlar yaratıyor.

Roket fırlatmaları ve atmosfere geri dönüşler yüksek emisyona neden olurken, ozon tabakasını da olumsuz etkileyebiliyor.

Earthjustice kıdemli avukatı Jan Hasselman, uzaydaki uydu sayısındaki büyük artışın hem insanların günlük yaşamını hem de gezegenin geleceğini doğrudan etkileyeceğini söyledi. Hasselman, yasaların FCC’yi bu projelerin tüm risklerini değerlendirmeye zorladığını belirterek, gerekirse bu yükümlülüğün yerine getirilmesi için hukuki yollara başvuracaklarını ifade etti.

Gece gökyüzü de değişebilir

Bilim insanları, uzaydaki veri merkezlerinin oluşturacağı ışık kirliliğinin yalnızca yaban hayatını değil insanları da etkileyebileceğini söylüyor.

DarkSky International Direktörü Ruskin Hartley, bu projelerin gece gökyüzünü kalıcı biçimde değiştirebileceğini belirtti. Hartley, FCC’nin doğal karanlık gökyüzünü ve genel çevreyi koruma sorumluluğunu yerine getirerek projelerin gereksiz zarara yol açmamasını sağlaması gerektiğini ifade etti.

Kaynak: Chip