Çukurova folklorunun hafızası dört ciltlik “Ağıdı Paylaşmak”ta: Horanta mektupları kitaplaştı

ÇUKUROVA’NIN SÖZLÜ MİRASINA KAPSAMLI BİR KAYIT

Çukurova’nın yüzyıllar içinde oluşan folklorik birikimi, dört ciltlik kapsamlı bir çalışmayla kitap sayfalarına taşınıyor. Bekir İşlek ve Musa Tolu tarafından hazırlanan “Çukurova Folkloru Üzerine Mektuplar – Ağıdı Paylaşmak”, bölgenin sözlü kültürünü kayıt altına alırken halk hafızasında yaşayan anlatıların gelecek kuşaklara aktarılmasına da katkı sağlıyor.

Çalışmanın çıkış noktasını, özellikle güneyde yaşayan Türkmen topluluklarının sözlü kültür ürünlerini derleme ve kayıt altına alma çabası oluşturuyor. Kuşaktan kuşağa aktarılan ancak zaman içinde unutulma ihtimali bulunan anlatılar, ağıtlar ve folklorik unsurlar çeşitli kayıtlar aracılığıyla derleniyor.

Ses ve görüntü kayıtlarından elde edilen sözlü anlatımlar yazıya aktarılırken farklı araştırmacı ve derleyicilerin katkıları da çalışmaya dâhil ediliyor. Böylece ortaya yalnızca bir folklor derlemesi değil aynı zamanda ortak bir kültür hafızasını kayıt altına alma çabası çıkıyor.

 “AĞIDI PAYLAŞMAK” ORTAK BİR KÜLTÜR ÇALIŞMASI

Kitabın dikkat çeken yönlerinden biri de çalışmanın mektuplaşmalar üzerinden gelişmesi. Çukurova folkloruna ilişkin bilgi, gözlem ve derlemeler farklı isimler arasında mektuplar aracılığıyla paylaşılıyor.

Bu süreçte bir araya gelen topluluk ise Çukurova yöresindeki kullanımıyla “Horanta” adıyla anılıyor. Farklı kişilerin bilgi ve birikimlerinin aynı çalışma içerisinde buluşması eserin kolektif yönünü güçlendiriyor.

Mektuplar, bu yönüyle yalnızca iletişim aracı olarak değil folklorik malzemenin aktarılmasını sağlayan bir yöntem olarak da karşımıza çıkıyor. Çukurova’nın kültürel dünyasına ilişkin anlatılar, kişisel hafızalar ve derlemeler bu yolla ortak bir zeminde buluşturuluyor.

AĞITLAR HALK HAFIZASININ İZLERİNİ TAŞIYOR

Dört ciltlik çalışmanın önemli başlıklarından birini ağıtlar oluşturuyor. Halk edebiyatının sözlü ürünleri arasında özel bir yere sahip olan ağıtlar, yalnızca bir acının dile getirilişi olarak değil aynı zamanda toplumların yaşanmışlıklarını ve ortak hafızasını taşıyan kültürel belgeler olarak değerlendiriliyor.

“Ağıdı Paylaşmak” da bu sözlü mirasın kaybolmadan kayıt altına alınmasına odaklanıyor. Yörede yaşayan insanların hafızalarında yer eden anlatılar ve kültürel unsurlar yazıya geçirilerek daha geniş bir okur kitlesinin dikkatine sunuluyor.

Çalışmada yer alan derlemeler, Çukurova’nın kendine özgü dilini, anlatım biçimini ve folklorik dünyasını da görünür kılıyor. Bu bakımdan eser, bölgenin halk kültürünü yalnızca geçmişten kalan malzemeler üzerinden değil yaşayan hafıza üzerinden ele alıyor.

SÖZLÜ KÜLTÜRDEN YAZILI KAYNAĞA

Sözlü kültürün en önemli özelliklerinden biri kuşaktan kuşağa aktarılması. Ancak bu aktarımın zayıflamasıyla birlikte yerel anlatılar, kelimeler, ağıtlar ve geleneksel bilgiler de zaman içerisinde unutulabiliyor.

Bekir İşlek ve Musa Tolu’nun hazırladığı dört ciltlik çalışma, bu noktada sözlü kültürün yazılı kaynaklara aktarılması bakımından önem kazanıyor. Çukurova’da yaşayan insanların hafızasında bulunan kültürel malzemelerin derlenmesi, bölgenin folkloruna ilişkin çalışmalar için de kalıcı bir kaynak oluşturuyor.

“Çukurova Folkloru Üzerine Mektuplar – Ağıdı Paylaşmak”, bu yönüyle bir bölgenin folklorunu anlatmanın ötesine geçerek sözlü kültürün nasıl korunabileceğine dair ortak bir emeği de gözler önüne seriyor.

ÇUKUROVA’NIN KÜLTÜREL HAFIZASINA DÖRT CİLTLİK KAYIT

Dört cilt halinde hazırlanan “Ağıdı Paylaşmak”, Çukurova’nın sözlü mirasını farklı anlatılar ve derlemeler üzerinden bir araya getirilmiş. Eser, ağıtlardan halk anlatılarına, yöresel dil özelliklerinden kültürel hafızaya uzanan geniş bir alanı yazılı kültüre kazandırılması bakımından oldukça kıymetli.

Kaynak: Gercektarih.com.tr