Süreli yayınlar şehirlerin hafızasıdır: Kütüphane arşivlerinde Adana gazeteleri

Yazı hayatımın önemli bölümünde süreli yayınlardan faydalandım. Kütüphanelerdeki gazete ve dergi arşivleri benim en büyük kaynağım oldu. Kütüphanelerdeki süreli yayınlar arşivi sadece kitaplarım için değil, kimi dergi yazılarım içinde başlıca kaynaklar olmuştur.

Ankara’da araştırmacılar için Millî Kütüphane eşsiz bir kaynak. Sadece başkentte yaşayanları değil, şehir dışından gelenleri de görüyorum kütüphanede.

Ortaokuldayken okulu kırıp kütüphaneye giden bir çocuktum. İlk aldığım dergiler Varlık ve Güneysu idi. Gazetelerde yerel haberleri okumaktan keyif duyardım, hâlâ da aynı duygular mevcut.

Çok erken yaşlarda Adana’nın yerel gazetelerini okumaya başladım. Osmaniye yahut Kadirli’ye gitsem yerel gazete bulmaya çalışırdım. İlerleyen yıllarda bu alışkanlığım devam etti. Ankara’ya ilk geldiğimde yerel gazeteleri okumaya çalışmıştım. Etimesgut ve Sincan’da çıkan gazeteleri takip ettim, hâlâ da bulup okumaya çalışırım.

Uzunca bir süre ekmek paramı kazandığım yerel gazeteler şehrin hafızası ve beynidir. Yerel gazetelerde ve dergilerde başka bir şey hava vardı. Soluduğun şehri insana hissettiriyordu. Bütün bunları çok erken yaşta tecrübe etmiştim.

1996 yılından bu yana mesleğini sürdüren bir gazeteci olarak, hem mesleki tecrübelerime dayanarak, hem de bir okur olarak söylemek istiyorum: Yerel gazetelerin imkanları ortada uzunca bir süre arşivlerini muhafaza etmeleri çoğu için mümkün olmayabilir. Ayrıca kimisi kapandığında onca emek ve kayıt, kağıt hurdacısının aracında bir yokoluşa doğru yola çıkmaktadır.

Özellikle son 15 yıl öncesine ait gazetelerin kütüphanelerde muhafaza altına alınması gerekiyor. Zira o dönem gazetelerde daha çok özgün içerik vardı ve bunlar eşsiz kayıttır. Bulundukları şehirlerde üniversitelerin çoğu gazete arşivlerini mutlaka kabul edecektir. Millî Kütüphane’de olabilir. Üniversiteye vermek istemeyenler Millî Kütüphane’ye de bağışlayabilir. Sadece yerel gazeteler değil dergilerde arşivleriyle kütüphanelerde yerini almalıdır.

**

Adana’da geçmiş yıllarda yazı ve haberler kaleme aldığım gazetelerin arşivine ulaşmak mümkün olmadı. Bulabildiğim arşivler ise eksik idi. Aklıma sıklıkla gittiğim Millî Kütüphane geldi.

Önce elektronik ortamda giriş yaptım Millî Kütüphane’ye, internet sitesine erişim sağladım. Yıllar öncesine ait yazı ve haberlerimin çoğunun yayınlandığı gazete ve dergileri Millî Kütüphane arşivinde buldum. Söz konusu süreli yayınları çevrimiçi rezervasyon yaptırdıktan sonra kütüphaneye gidip fiziki olarak da erişmiş oldum. Kütüphaneye doğrudan da gidip süreli yayın arşivine ulaşabilirsiniz, ancak bu zaman kaybına neden olabiliyor. Bana göre en iyisi öncesinde çevrimiçi rezervasyon.

Millî Kütüphane’nin arşivi muazzam şekilde işimi görmüştü. Bu vesileyle ilgi ve alakalarından dolayı karşılaştığım ve görüştüğüm bütün kütüphane görevlilerine teşekkür ediyorum.

Aşağıda bahsedeceğim sıkıntı başka şehirlerde de büyük ihtimal mevcuttur. Kütüphaneye en son gidişimde daha çok Adana özelinde süreli yayın araştırması yaptığım için Adana’nın basınına dikkat çekmek istiyorum.

Basın yayın hayatıyla da meşhur Adana’nın özgün haberlerin daha önde olduğu 2010 yılı öncesine ait Millî Kütüphane arşivinde kaç gazetesi var biliyor musunuz?

Bulabildiğim gazeteler şunlar:

Çukurova Barış Gazetesi, Kent Gazetesi, Zirve, Ekspres Gazetesi, Adana Haber, Yeni Adana, Demokrat Adana, Vatandaş, İlkhaber, 5 Ocak ve Refleks.

Şunu da özellikle belirtmek istiyorum, bu söz konusu gazetelerin arşivleri de eksik. Yani kimi sayıları Millî Kütüphane arşivinde mevcut değil. Umarım eksik sayılar tamamlanır.

**

Israrla belirtmek istiyorum: Yerel süreli yayınlar arşivi şehrin hafızasıdır.